|
İlgili Yönetmelik İçin Tıklayın
Başvuru Formunu İndirmek İçin
Tıklayın
Bilgi Edinme Hakkı Kanunu
Kanun No. 4982
Kabul Tarihi :
9.10.2003
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve
Tanımlar
Amaç
MADDE 1.-
Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan
eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin
bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2.-
Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanır.
1.11.1984
tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun
hükümleri saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3.-
Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve
kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama dahil olan
bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve mercileri,
b) Başvuru
sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak kurum ve
kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum
ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu Kanun
kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum
ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı, basılı
veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup,
program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti,
harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri
taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya
belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin niteliğine göre, kurum
ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya belgenin bir
kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadığı hâllerde,
başvuru sahibinin bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not
almasına veya içeriğini görmesine veya işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi
Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme
Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi edinme
hakkı
MADDE 4.-
Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de
ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı
tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet
alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi
çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar.
Türkiye'nin
taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri
saklıdır.
Bilgi verme
yükümlülüğü
MADDE 5.-
Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her
türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve
bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak
üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna
aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme
Başvurusu
Başvuru usulü
MADDE 6.-
Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası,
oturma yeri veya iş adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel
kişinin unvanı ve adresi ile yetkili kişinin imzasını ve yetki
belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu
kurum veya kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve
imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin tespitine yarayacak
başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla
elektronik ortamda veya diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede,
istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi
veya belgenin niteliği
MADDE 7.-
Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde
bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya
belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum ve
kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da
analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge
için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
İstenen bilgi
veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde
bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve
durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış veya
kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler
MADDE 8.-
Kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân ve
benzeri yollarla kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme
başvurularına konu olamaz. Ancak, yayımlanmış veya kamuya açıklanmış
bilgi veya belgelerin ne şekilde, ne zaman ve nerede yayımlandığı
veya açıklandığı başvurana bildirilir.
Gizli bilgileri
ayırarak bilgi veya belge verme
MADDE 9.-
İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması
yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte
bulunuyor ve bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi
veya belge, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler
çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi
başvurana yazılı olarak bildirilir.
Bilgi veya
belgeye erişim
MADDE 10.-
Kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin onaylı bir
kopyasını verirler.
Bilgi veya
belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün olmadığı
veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde, kurum ve
kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya
basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını incelemesi ve not
alabilmesini,
b) Ses kaydı
şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı
şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya
belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde elde edilmesi
mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak sağlanır.
Başvurunun
yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi veya
belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet
tutarı kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil
edebilir.
Bilgi veya
belgeye erişim süreleri
MADDE 11.-
Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye
erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar. Ancak istenen bilgi veya
belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir birimden
sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve kuruluşun
görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla
kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye
erişim otuz iş günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması
ve bunun gerekçesi başvuru sahibine yazılı olarak ve onbeş iş günlük
sürenin bitiminden önce bildirilir.
10 uncu maddede
belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken maliyet
tutarının idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle onbeş iş
günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü içinde ücreti
ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılır.
Başvuruların
cevaplandırılması
MADDE 12.-
Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını
yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler.
Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı
başvuru yolları belirtilir.
İtiraz usulü
MADDE 13.-
Bilgi edinme istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplerle
reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın
tebliğinden itibaren onbeş gün içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul,
bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir. Kurum ve kuruluşlar,
Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi onbeş iş günü içinde
vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz,
başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini durdurur.
Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulu
MADDE 14.-
Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, 16 ve
17 nci maddelerde öngörülen sebeplere dayanılarak verilen kararları
incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının
kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul; birer
üyesi Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi kurumları
içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku, idare
hukuku ve anayasa hukuku alanlarında profesör veya doçent unvanına
sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar Birliğinin baro başkanı
seçilme yeterliliğine sahip kişiler içinden göstereceği iki aday,
iki üyesi en az genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir
üyesi de Adalet Bakanının önerisi üzerine bu Bakanlıkta idarî
görevlerde çalışan hâkimler arasından Bakanlar Kurulunca seçilecek
dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine
önerilen adayların muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı,
kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul, en az
ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı
üzerine toplanır.
Kurul üyelerinin
görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona erenler yeniden
seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan üyenin
yerine aynı usule göre seçilen üye, yerine seçildiği üyenin görev
süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve başlayıncaya kadar
önceki Kurul görevine devam eder.
Kurul üyelerine
10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri saklı
kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün için uhdesinde kamu
görevi bulunanlara (1000), uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise
(2000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu
bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi
hariç herhangi bir kesinti yapılmaz.
Kurul,
belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları kurabilir;
ayrıca gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer kurum ve
kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak
üzere toplantılarına katılmaya davet edebilir.
Kurulun
sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine getirilir.
Kurulun görev ve
çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça hazırlanarak
yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme
Hakkının Sınırları
Yargı denetimi
dışında kalan işlemler
MADDE 15.-
Yargı denetimi dışında kalan idarî işlemlerden kişinin çalışma
hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun
kapsamına dahildir. Bu şekilde sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin
yargı denetimine açılması sonucunu doğurmaz.
Devlet sırrına
ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 16.-
Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, millî
savunmasına ve millî güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği
itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler,
bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin ekonomik
çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 17.-
Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması hâlinde, ülkenin
ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca
sebep olacak bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
İstihbarata
ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 18.-
Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine
ilişkin bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ancak, bu bilgi
ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu etkileyecek
nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler bilgi edinme
hakkı kapsamı içindedir.
İdarî
soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 19.-
Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî
soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce
açıklanması hâlinde;
a) Kişilerin
özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak,
b) Kişilerin
veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini
tehlikeye sokacak,
c)
Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli
kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya
soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin
edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî soruşturma
ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 20.-
Açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Suç
işlenmesine yol açacak,
b) Suçların
önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanunî yollarla
yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama
görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında dava
açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl edecek,
Nitelikteki
bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929 tarihli
ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 18.6.1927 tarihli ve
1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982 tarihli ve
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel kanun
hükümleri saklıdır.
Özel hayatın
gizliliği
MADDE 21.-
Kişinin izin verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın
gizliliği kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri
ile özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik
değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi
edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının
gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve
kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber
verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin
gizliliği
MADDE 22.-
Haberleşmenin gizliliği esasını ihlâl edecek bilgi veya belgeler,
bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
MADDE 23.-
Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile,
kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli
kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Fikir ve sanat
eserleri
MADDE 24.-
Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme
başvuruları hakkında ilgili kanun hükümleri uygulanır.
Kurum içi
düzenlemeler
MADDE 25.-
Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi
personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler
hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı
dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum
çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.
Kurum içi görüş,
bilgi notu ve tavsiyeler
MADDE 26.-
Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri
görüş, bilgi notu, teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya
belgeler, kurum ve kuruluş tarafından aksi kararlaştırılmadıkça
bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel,
kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri
uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan
kişi, birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların
alacakları kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme
istemlerine açıktır.
Tavsiye ve
mütalaa talepleri
MADDE 27.-
Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği
kaldırılan bilgi veya belgeler
MADDE 28.-
Gizliliği kaldırılmış olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda
belirtilen diğer istisnalar kapsamına girmiyor ise, bilgi edinme
başvurularına açık hâle gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Ceza hükümleri
MADDE 29.-
Bu Kanunun uygulanmasında ihmâli, kusuru veya kastı bulunan memurlar
ve diğer kamu görevlileri hakkında, işledikleri fiillerin genel
hükümler çerçevesinde ceza kovuşturması gerektirmesi hususu saklı
kalmak kaydıyla, tâbi oldukları mevzuatta yer alan disiplin cezaları
uygulanır.
Bu Kanunla
erişilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz ve
kullanılamaz.
Rapor
düzenlenmesi
MADDE 30.-
Kurum ve kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak üzere;
a) Kendilerine
yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu
cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
c) Reddedilen
başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir istatistik bilgileri,
d) Gizli ya da
sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da bu nitelikteki bilgiler
ayrılarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
e) Başvurunun
reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile bunların
sonuçlarını,
Gösterir bir
rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayının sonuna kadar
Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili ve
ilişkili kamu kurum ve kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili ya da
ilişkili oldukları bakanlık vasıtasıyla iletirler. Kurul,
hazırlayacağı genel raporu, söz konusu kurum ve kuruluşların
raporları ile birlikte her yıl Nisan ayının sonuna kadar Türkiye
Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu raporlar takip eden iki ay
içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna
açıklanır.
Yönetmelik
MADDE 31.-
Bu Kanunun uygulanması ile ilgili esas ve usullerin belirlenmesine
ilişkin yönetmelik, Kanunun yayımını takip eden altı ay içinde
Başbakanlık tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe
konulur.
Yürürlük
MADDE 32.-
Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 33.-
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|
